Zone opasnosti instalacija za zapaljive tečnosti i gasove
Apstrakt
U Socijalističkoj Federativnoj Republici Jugoslaviji i Socijalističkoj Federativnoj Republici Jugoslaviji do 1970. godine normativno uređenje zaštite od požara i eksplozija bilo je u naležnosti savezne vlade – ministarstva privrede i ministarstva unutrašnjih poslova. Posle toga donošenje zakona o zaštita od požara prelazi u nadležnost federalnih jedinica a usvajanje podzakonskih akata je ostalo u nadležnosti federacije i povereno je Jugoslovenskom zavodu za standardizaciju. Detaljnija analiza razvoja zakonske regulative iz iz oblasti zaštite od požara može se naći u članku [1].
Reference
[1] Aranđelović, I., R. Rajić, N. Tanasić, Pregled i klasifikacija nacionalnih propisa iz oblasti zaštite od požara, Procesna tehnika, 34:2 (2022), pp 30 –55.
[2] Aranđelović, I., R. Rajić, N. Tanasić, Izvori ispuštanja i zone opasnosti vodoničnih instalacija, Procesna tehnika, 35:1 (2023), pp 38 –42.
[3] Gligorijević, M., Analiza zona opasnosti na mestima ugroženim od eksplozije u mašinskoj sali postrojenja sa pogonom na procesni gas master rad, Mašinski fakultet Beograd, Srbija, 2023.
[4] Dragačevac, K., Analiza zona opasnosti na mestima ugroženim od eksplozije u stanici sa za skladištenje procesnog gasa, master rad, Mašinski fakultet Beograd, Srbija, 2023.
[5] Đorđević, M., Analiza zona opasnosti na mestima ugroženim od eksplozije u kotlarnici sa pogonom na procesni gas, Mašinski fakultet Beograd, Srbija, 2023.
[6] Erić, M., Protivpožarna i preventivno tehnička zaštita, Jel&Mil, Čačak, 2003.
[7] Jovanov, R., N. Kleut, Prostori ugroženi eksplozivnim smešama, INN Vinča, Beograd 1994.
[8] Macura, N., Analiza zona opasnosti na mestima ugroženim od eksplozije metana na postrojenju za preradu bunarske vode, master rad, Mašinski fakultet Beograd, Srbija, 2021.
[9] Nikolić, S., Analiza zona opasnosti na mestima ugroženim od eksplozije vodonika u mašinskoj sali TE „Morava“ Svilajnac, master rad, Mašinski fakultet Beograd, Srbija, 2021.
[10] Otašević, N., Analiza zona opasnosti na mestima ugroženim od eksplozije prirodnog gasa u kompresorskoj stanii, Mašinski fakultet Beograd, Srbija, 2024.
[11] Pavelić, Đ., Mjere zaštite pri skladištenju i držanju zapaljivih tekućina u posudama, Sigurnost 55:3 (2013) pp. 261 -264.
[12] Regent, A., Istraživanje požarne sigurnosti spremnika nafte i derivate u Republici Hrvatskoj, Sigurnost 55:3 (2013) pp. 261 -264.
[13] Tugyi, L., Z. Siménfalvi, G. L. Szepesi, Z. Kerekes, Hazardous area classification for in flammable liquid storage tanks, Multidiszciplináris tudományok, 13:2. (2023), pp. 116–134.
[14] ***, Zakon o prometu i smeštaju zapaljivih tečnosti i gasova, Službeni list Socijalističke Federativne Republike Jugoslavije, 10/65 i 25/70.
[15] ***, Zakon o eksplozivnim materijama, zapaljivim tečnostima i gasovima, Službeni glasnik Socijalističke Republike Srbije 44/1977, 45/1985, 18/1989 i Službeni glasnik Republike Srbije 53/1993, 67/1993, 48/1994, 101/2005.
[16] ***, Zakon o zapaljivim i gorivim tečnostima i zapaljivim gasovima, Službeni glasnik Republike Srbije 54/2015.
[17] ***, Pravilnik o upotrebi tečnih gasova u domaćinstvima i ugostiteljskim, zanatskim i trgovinskim radnjama, Službeni list Socijalističke Federativne Republike Jugoslavije, 34/62.
[18] ***, Pravilnik o električnim postrojenjima na nadzemnim mestima ugroženim od eksplozivnih smeša, Službeni list Socijalističke Federativne Republike Jugoslavije, 18/67 i 28/67.
[19] ***, Pravilnik o smeštaju i držanju ulja za loženje, Službeni list Socijalističke Federativne Republike Jugoslavije, 45/1967.
[20] ***, Pravilnik o konstrukciji, izradi i ispitivanju električnih uređaja namenjenih za rad u atmosferi eksplozivnih smesa, Službeni list Socijalističke Federativne Republike Jugoslavije, 52/1968.
[21] ***, Propisi o tehničkim merama za izgradnju, pogon i održavanje električnih generatora i sinhronih kompenzatora hlađenih vodonikom, Službeni list Socijalističke Federativne Republike Jugoslavije, 13/1969.
[22] ***, Pravilnik o izgradnji postrojenja za zapaljive tečnosti i o uskladištavanju i pretakanju zapaljivih tečnosti, Službeni list Socijalističke Federativne Republike Jugoslavije, 20/1971 i 23/1971.
[23] ***, Pravilnik o izgradnji postrojenja za tečni naftni gas i o uskladištavanju i pretakanju tečnog naftnog gasa, Službeni list Socijalističke Federativne Republike Jugoslavije, 24/1971 i 26/1971; Službeni glasnik Republike Srbije 87/2011 i 24/2012.
[24] ***, Pravilnik o izgradnji stanica za snabdevanje gorivom motornih vozila i o uskladištavanju i pretakanju goriva, Službeni list Socijalističke Federativne Republike Jugoslavije, 27/1971 i 29/1971; Službeni glasnik Republike Srbije 108/2013.
[25] ***, Pravilnik o o tehničkim normativima pri istraživanju i eksploataciji nafte, zemnih gasova i slojnih voda, Službeni list Socijalističke Federativne Republike Jugoslavije,, 43/1979, 41/1981 i 15/1982.
[26] ***, Pravilnik o Jugoslovenskim standardima za protiveksplozijsku zaštitu, Službeni list Socijalističke Federativne Republike Jugoslavije, 18/1981.
[27] ***, Pravilnik o tehničkim uslovima i normativima za bezbedan transport transport tečnih i gasovitih ugljovodonika magistralnim naftovodima i gasovodima i naftovodima i gasovodima za međunarodni transport, Službeni list Socijalističke Federativne Republike Jugoslavije, 26/1985.
[28] ***, Pravilnik o tehničkim normativima za uređaje u kojima se nanose i suše premazna sredstva, Službeni list Socijalističke Federativne Republike Jugoslavije, 75/1985.
[29] ***, Pravilnik o tehničkim normativima za projektovanje, građenje, pogon i održavanje gasnih kotlarnica, Službeni list Socijalističke Federativne Republike Jugoslavije, 10/1990 i 52/1990.
[30] ***, Pravilnik o Jugoslovenskim standardima za protiveksplozijsku zaštitu, Službeni list Socijalističke Federativne Republike Jugoslavije, 62/1991 i 10/1992.
[31] ***, Pravilnik o tehničkim i drugim zahtevima za materijale i robu prema ponašanju u požaru, Službeni glasnik Republike Srbije, 74/2009.
[32] ***, Pravilnik o uslovima za nesmetan i bezbedan transport prirodnog gasa gasovodima pritiska većeg od 16 bar, Službeni glasnik Republike Srbije, 37/2013 i 87/2015.
[33] ***, Pravilnik o tehničkim uslovima za nesmetanu i bezbednu distribuciju prirodnog gasa gasovodima pritiska do 16 bar, Službeni glasnik Republike Srbije 86/2015.
[34] ***, Pravilnik o tehničkim normativima za bezbednost od požara i eksplozija stanica za snabdevanje gorivom prevoznih sredstava u drumskom saobraćaju, manjih plovila, manjih privrednih i sportskih vazduhoplova, Službeni glasnik Republike Srbije 54/2017, 34/2019 i 92/2021.
[35] ***, Pravilnik o tehničkim normativima za bezbednost od požara i eksplozija postrojenja i objekata za zapaljive i gorive tečnosti i o uskladištavanju i pretakanju zapaljivih i gorivih tečnosti, Službeni glasnik Republike Srbije, 114/2017 i 85/2021.
[36] ***, Pravilnik o tehničkim normativima za zaštitu industrijskih objekata od požara, Službeni glasnik Republike Srbije, 1/2018 i 81/2023.
[37] ***, Pravilnik o tehničkim normativima za zaštitu od požara stambenih i poslovnih objekata i objekata javne namene, Službeni glasnik Republike Srbije, 22/2019.
[38] ***, Pravilnik o tehničkim normativima za bezbednost od požara i eksplozija objekata maloprodaje boca sa tečnim naftnim gasom, Službeni glasnik Republike Srbije, 75/19 i 85/2021
[39] ***, Pravilnik o tehničkim normativima za bezbednost od požara i eksplozija pri skladištenju i držanju ulja za loženje i gasnih ulja, Službeni glasnik Republike Srbije, 102/20, 122/20 i 90/2021.
[40] ***, Pravilnik o tehničkim normativima za bezbednost od požara i eksplozija postrojenja za tečni naftni gas i o uskladištavanju i pretakanju tečnog naftnog gasa, Službeni glasnik Republike Srbije, 77/2021.
[41] ***, SRPS Z.C0.007:1978 - Klasifikacija zapaljivih tečnosti prema temperaturi paljenja i temperaturi ključanja, Savezni zavod za standardizaciju, Beograd, 1978.
[42] ***, SRPS N.S8.007:1981, Protiveksplozijska zaštita - Zone opasnosti prostora ugroženih eksplozivnim smešama gasova i para, Savezni zavod za standardizaciju, Beograd, 1981. (prevod standarda IEC 79-10:1979)
[43] ***, SRPS N.S8.007:1991 (izmene SRPS N.S8.007/1:1992), Protiveksplozijska zaštita - Zone opasnosti prostora ugroženih eksplozivnim smešama gasova i para, Savezni zavod za standardizaciju, Beograd, 1991. (prevod standarda IEC 79-10:1986)
[44] SRPS EN IEC 60079 – 10 – 1:2022, Eksplozivne atmosfere – Deo 10-1: Klasifikacija prostora – Eksplozivne gasovite atmosfere, Institut za standardizaciju Srbije, Beograd 2022.
[2] Aranđelović, I., R. Rajić, N. Tanasić, Izvori ispuštanja i zone opasnosti vodoničnih instalacija, Procesna tehnika, 35:1 (2023), pp 38 –42.
[3] Gligorijević, M., Analiza zona opasnosti na mestima ugroženim od eksplozije u mašinskoj sali postrojenja sa pogonom na procesni gas master rad, Mašinski fakultet Beograd, Srbija, 2023.
[4] Dragačevac, K., Analiza zona opasnosti na mestima ugroženim od eksplozije u stanici sa za skladištenje procesnog gasa, master rad, Mašinski fakultet Beograd, Srbija, 2023.
[5] Đorđević, M., Analiza zona opasnosti na mestima ugroženim od eksplozije u kotlarnici sa pogonom na procesni gas, Mašinski fakultet Beograd, Srbija, 2023.
[6] Erić, M., Protivpožarna i preventivno tehnička zaštita, Jel&Mil, Čačak, 2003.
[7] Jovanov, R., N. Kleut, Prostori ugroženi eksplozivnim smešama, INN Vinča, Beograd 1994.
[8] Macura, N., Analiza zona opasnosti na mestima ugroženim od eksplozije metana na postrojenju za preradu bunarske vode, master rad, Mašinski fakultet Beograd, Srbija, 2021.
[9] Nikolić, S., Analiza zona opasnosti na mestima ugroženim od eksplozije vodonika u mašinskoj sali TE „Morava“ Svilajnac, master rad, Mašinski fakultet Beograd, Srbija, 2021.
[10] Otašević, N., Analiza zona opasnosti na mestima ugroženim od eksplozije prirodnog gasa u kompresorskoj stanii, Mašinski fakultet Beograd, Srbija, 2024.
[11] Pavelić, Đ., Mjere zaštite pri skladištenju i držanju zapaljivih tekućina u posudama, Sigurnost 55:3 (2013) pp. 261 -264.
[12] Regent, A., Istraživanje požarne sigurnosti spremnika nafte i derivate u Republici Hrvatskoj, Sigurnost 55:3 (2013) pp. 261 -264.
[13] Tugyi, L., Z. Siménfalvi, G. L. Szepesi, Z. Kerekes, Hazardous area classification for in flammable liquid storage tanks, Multidiszciplináris tudományok, 13:2. (2023), pp. 116–134.
[14] ***, Zakon o prometu i smeštaju zapaljivih tečnosti i gasova, Službeni list Socijalističke Federativne Republike Jugoslavije, 10/65 i 25/70.
[15] ***, Zakon o eksplozivnim materijama, zapaljivim tečnostima i gasovima, Službeni glasnik Socijalističke Republike Srbije 44/1977, 45/1985, 18/1989 i Službeni glasnik Republike Srbije 53/1993, 67/1993, 48/1994, 101/2005.
[16] ***, Zakon o zapaljivim i gorivim tečnostima i zapaljivim gasovima, Službeni glasnik Republike Srbije 54/2015.
[17] ***, Pravilnik o upotrebi tečnih gasova u domaćinstvima i ugostiteljskim, zanatskim i trgovinskim radnjama, Službeni list Socijalističke Federativne Republike Jugoslavije, 34/62.
[18] ***, Pravilnik o električnim postrojenjima na nadzemnim mestima ugroženim od eksplozivnih smeša, Službeni list Socijalističke Federativne Republike Jugoslavije, 18/67 i 28/67.
[19] ***, Pravilnik o smeštaju i držanju ulja za loženje, Službeni list Socijalističke Federativne Republike Jugoslavije, 45/1967.
[20] ***, Pravilnik o konstrukciji, izradi i ispitivanju električnih uređaja namenjenih za rad u atmosferi eksplozivnih smesa, Službeni list Socijalističke Federativne Republike Jugoslavije, 52/1968.
[21] ***, Propisi o tehničkim merama za izgradnju, pogon i održavanje električnih generatora i sinhronih kompenzatora hlađenih vodonikom, Službeni list Socijalističke Federativne Republike Jugoslavije, 13/1969.
[22] ***, Pravilnik o izgradnji postrojenja za zapaljive tečnosti i o uskladištavanju i pretakanju zapaljivih tečnosti, Službeni list Socijalističke Federativne Republike Jugoslavije, 20/1971 i 23/1971.
[23] ***, Pravilnik o izgradnji postrojenja za tečni naftni gas i o uskladištavanju i pretakanju tečnog naftnog gasa, Službeni list Socijalističke Federativne Republike Jugoslavije, 24/1971 i 26/1971; Službeni glasnik Republike Srbije 87/2011 i 24/2012.
[24] ***, Pravilnik o izgradnji stanica za snabdevanje gorivom motornih vozila i o uskladištavanju i pretakanju goriva, Službeni list Socijalističke Federativne Republike Jugoslavije, 27/1971 i 29/1971; Službeni glasnik Republike Srbije 108/2013.
[25] ***, Pravilnik o o tehničkim normativima pri istraživanju i eksploataciji nafte, zemnih gasova i slojnih voda, Službeni list Socijalističke Federativne Republike Jugoslavije,, 43/1979, 41/1981 i 15/1982.
[26] ***, Pravilnik o Jugoslovenskim standardima za protiveksplozijsku zaštitu, Službeni list Socijalističke Federativne Republike Jugoslavije, 18/1981.
[27] ***, Pravilnik o tehničkim uslovima i normativima za bezbedan transport transport tečnih i gasovitih ugljovodonika magistralnim naftovodima i gasovodima i naftovodima i gasovodima za međunarodni transport, Službeni list Socijalističke Federativne Republike Jugoslavije, 26/1985.
[28] ***, Pravilnik o tehničkim normativima za uređaje u kojima se nanose i suše premazna sredstva, Službeni list Socijalističke Federativne Republike Jugoslavije, 75/1985.
[29] ***, Pravilnik o tehničkim normativima za projektovanje, građenje, pogon i održavanje gasnih kotlarnica, Službeni list Socijalističke Federativne Republike Jugoslavije, 10/1990 i 52/1990.
[30] ***, Pravilnik o Jugoslovenskim standardima za protiveksplozijsku zaštitu, Službeni list Socijalističke Federativne Republike Jugoslavije, 62/1991 i 10/1992.
[31] ***, Pravilnik o tehničkim i drugim zahtevima za materijale i robu prema ponašanju u požaru, Službeni glasnik Republike Srbije, 74/2009.
[32] ***, Pravilnik o uslovima za nesmetan i bezbedan transport prirodnog gasa gasovodima pritiska većeg od 16 bar, Službeni glasnik Republike Srbije, 37/2013 i 87/2015.
[33] ***, Pravilnik o tehničkim uslovima za nesmetanu i bezbednu distribuciju prirodnog gasa gasovodima pritiska do 16 bar, Službeni glasnik Republike Srbije 86/2015.
[34] ***, Pravilnik o tehničkim normativima za bezbednost od požara i eksplozija stanica za snabdevanje gorivom prevoznih sredstava u drumskom saobraćaju, manjih plovila, manjih privrednih i sportskih vazduhoplova, Službeni glasnik Republike Srbije 54/2017, 34/2019 i 92/2021.
[35] ***, Pravilnik o tehničkim normativima za bezbednost od požara i eksplozija postrojenja i objekata za zapaljive i gorive tečnosti i o uskladištavanju i pretakanju zapaljivih i gorivih tečnosti, Službeni glasnik Republike Srbije, 114/2017 i 85/2021.
[36] ***, Pravilnik o tehničkim normativima za zaštitu industrijskih objekata od požara, Službeni glasnik Republike Srbije, 1/2018 i 81/2023.
[37] ***, Pravilnik o tehničkim normativima za zaštitu od požara stambenih i poslovnih objekata i objekata javne namene, Službeni glasnik Republike Srbije, 22/2019.
[38] ***, Pravilnik o tehničkim normativima za bezbednost od požara i eksplozija objekata maloprodaje boca sa tečnim naftnim gasom, Službeni glasnik Republike Srbije, 75/19 i 85/2021
[39] ***, Pravilnik o tehničkim normativima za bezbednost od požara i eksplozija pri skladištenju i držanju ulja za loženje i gasnih ulja, Službeni glasnik Republike Srbije, 102/20, 122/20 i 90/2021.
[40] ***, Pravilnik o tehničkim normativima za bezbednost od požara i eksplozija postrojenja za tečni naftni gas i o uskladištavanju i pretakanju tečnog naftnog gasa, Službeni glasnik Republike Srbije, 77/2021.
[41] ***, SRPS Z.C0.007:1978 - Klasifikacija zapaljivih tečnosti prema temperaturi paljenja i temperaturi ključanja, Savezni zavod za standardizaciju, Beograd, 1978.
[42] ***, SRPS N.S8.007:1981, Protiveksplozijska zaštita - Zone opasnosti prostora ugroženih eksplozivnim smešama gasova i para, Savezni zavod za standardizaciju, Beograd, 1981. (prevod standarda IEC 79-10:1979)
[43] ***, SRPS N.S8.007:1991 (izmene SRPS N.S8.007/1:1992), Protiveksplozijska zaštita - Zone opasnosti prostora ugroženih eksplozivnim smešama gasova i para, Savezni zavod za standardizaciju, Beograd, 1991. (prevod standarda IEC 79-10:1986)
[44] SRPS EN IEC 60079 – 10 – 1:2022, Eksplozivne atmosfere – Deo 10-1: Klasifikacija prostora – Eksplozivne gasovite atmosfere, Institut za standardizaciju Srbije, Beograd 2022.
Objavljeno
2026-07-25
Kako citirati
ARANĐELOVIĆ, Ivan; TANASIĆ, Nikola; RAJIĆ, Radenko.
Zone opasnosti instalacija za zapaljive tečnosti i gasove.
Procesna tehnika, [S.l.], v. 37, n. 1, p. 16-22, july 2026.
ISSN 2217-2319.
Dostupno na: <http://izdanja.smeits.rs/index.php/procteh/article/view/8385>. Datum pristupa: 07 aug. 2026
Broj časopisa
Sekcija
Tehnički propisi
