Emisije gasovitih i čvrstih zagađujućih materija iz industrijskih postrojenja: mjerenje i tehnologija kontrole
Apstrakt
Sistem aerozagađenja započinje emisijama iz različitih prirodnih i antropogenih izvora, pri čemu ljudska aktivnost, prvenstveno kroz industrijske procese, predstavlja dominantan faktor savremenog zagađenja atmosfere [1]. Industrijska postrojenja, kao kompleksni sistemi visokog energetskog intenziteta, djeluju kao stacionarni izvori koncentrisane emisije čiji kumulativni uticaj na kvalitet vazduha prevazilazi lokalne okvire, zahtijevajući sofisticirane pristupe u detekciji, proračunu i tehnološkoj kontroli nastalih zagađujućih materija. Upravo industrijski sektor, svojom intenzivnom potrošnjom energenata i složenim tehnološkim procesima, čini ključni antropogeni izvor emisija gasovitih i čvrstih zagađujućih materija.
Reference
[2] Simić, Ž. i Baćić, B. (2025). Energetska tranzicija i bezbjednost u termoenergetskom sektoru Republike Srpske: između održivosti i zavisnosti od uglja, Procesna tehnika – PT, god. 37, broj 1, SMEITS, 16-21.
[3] International Energy Agency - IEA, (2017). CO2 emissions from fuel combustion, Statistics, OECD/IEA, 2017, 11-13.
[4] Zhu, Z. & Xu, B., (2022). Purification Technologies for NOx Removal from Flue Gas: A Review, Separations 2022, 9, 307, MDPI, Basel, 1-2.
[5] Dugstad, A., Halseid, M., Morland, B., (2013). Effect of SO2 and NO2 on corrosion and solid formation in dense phase CO2 pipelines, Institute for Energy Technology, Pb. 40, NO-2027 Kjeller, Norway, Energy Procedia 37 (2013) GHGT-11, 2877-2887.
[6] Miller, M., Young, G. L., von Seebach, M., (2001). Formation and Techniques for Control of Sulfur Dioxide and Other Sulfur Compounds in Portland Cement Kiln Systems, PCA R&D Serial No. 2460, Portland Cement Association (2001), 21-24.
[7] Tuhtar, D., (1979). Zagađenje zraka i vode, I izdanje, IGKRO Svjetlost, Zavod za udžbenike, Sarajevo, 35-38.
[8] Cichowicz, R., & Dobrzański, M., (2021). Indoor and Outdoor Concentrations of Particulate Matter and Gaseous Pollutants on Different Floors of a University Building: A Case Study, Journal of Ecological Engineering JEE, Vol. 22(1), 2021, 162-173.
[9] Ridwan, M.K., Saptoadi, H., Afifah, N.A., Ali Akbar, R., Asy- Syahrani, M.A., (2024). Analysis of the Effect of More Fuel and Air Variations Excess Air on Combustion Process Simulation at a 10 kW Biomass Power Plant Using ASPEN PLUS, 7th International Energy Conference (Astechnova 2023) Journal of Physics: Conference Series 2828 (2024) 012032 IOP Publishing, 1-10.
[10] Woollatt, G., (2015). Quality Assurance of Continuous Emission Monitoring Systems: A practitioner’s guide/technical report, The Clean Air Journal, Volume 25, No 2, 36-41.
[11] GCC, (2022). Air Quality Monitoring and Data Management Guidebook for the States of the Gulf Cooperation Council, UN Environment Programme, GCC–SG Office, Riyadh, 21-30.
[12] Mendes, N., (2024). Gaseous Pollutant Monitoring Standard Operating Procedure (CO, SO2, NOX, NOY, NO2), Air Quality Program Washington State Department of Ecology Olympia, Washington, Publication 17-02-009, 32-34.
[13] Pavlović, M., Gigov, M., Petković, S., Sofrenić M., (2018). Ispitivanje ispravnosti automatskih mernih sistema za kontinualno merenje emisije u TE Nikola Tesla A na bloku A6 u periodu od 2012. do 2016. godine, Procesna Tehnika, SMEITS, 18-22.
[14] Simić, Ž., (2025). Termoelektrane u Bosni i Hercegovini i Srbiji: Emisije i tehnologije kontrole zagađenja na primjeru TE Stanari, Bakar, 50(2), 51-60.
[15] Ellison McK, J., (1965). The Nature of Air Pollution and the Methods Available for Measuring It, Bull. Wld Hlt Org., 32, PMC2555230, 399-409.
[16] EIIP-Emission Inventory Improvement Program, Methods for Estimating Air Emissions from Chemical Manufacturing Facilities, Volume II: Chapter16, Westfield, NJ (2007) 20-23.
[17] SEI-Stockholm Environment Institute, (2022). A Practical Guide for Business Air Pollutant Emission Assessment, Climate and Clean Air Coalition, 44-46.
[18] Piyal Aravinna, A.G., (2018). Calculating Air Quality Index (AQI) in Reporting Ambient Air Quality, Central Engineering Consultancy Bureau-CECB, (EPA 454/B-18-007), Senior Environmental Chemist Chemical & Environmental Section , Colombo, 12-17.
[19] Lieberman, A. & Schipma, P., (1969). Air-Pollution-Minitoring Instrumentation A Survey, Prepared for NASA under contract NASw- 1716 by the IIT Research Institute Technology Center, Chicago, Ill, 9-15.
[20] Meghana, C.K., & Anitha, K., (2024). Measurement And Control Of Polluttants Presents In Air, Journal of Emerging Technologies and Innovative Research (JETIR), JETIR2406528, Volume 11, Issue 6, 260-261.
[21] Milošević, Ž., Milošević, L., Kosić, Z., Kostić, LJ., Milošević, D., Đervida, R., (2008). Upravljanje čvrstim otpadom i prečišćavanje otpadnih vodai gasova, Društvo za energetsku efikasnost Bosne i Hercegovine, Banja Luka, 326-329.
[22] Hornická, K., Ďurčanský, P., Holubčík, M., Nicolanská, M., (2023). Separation of solid pollutants transported from small heat sources with chimney filters, TRANSCOM 2023: 15Th International Scientific Conference On Sustainable, Modern and Safe Transport, Transportation Research Procedia 74 (2023) 785–790, ELSEVIER B.V., 785-790.
[23] Srivastava, R.K. & Jozewicz, W., (2001). Flue Gas Desulfurization: The State of the Art, Journal of the Air & Waste Management Association, Vol. 51, 1676-1688.
[24] Odluka o usvajanju Strategije usklađivanja propisa BiH sa pravnom tekovinom EU u oblasti zaštite životne sredine, (2018). Službeni glasnik BiH, broj 91/18.
[25] Zakon o izmjenama i dopunama Zakona o zaštiti vazduha (Službeni glasnik Republike Srpske, broj 124/11, 46/2017).
[26] Pravilnik o monitoringu emisija zagađujućih materija u vazduh (Službeni glasnik Republike Srpske, broj 53/02).
[27] Uredba o uslovima za monitoring kvaliteta vazduha (Službeni glasnik Republike Srpske, broj 124/12)

