Primena vizuelnog programiranja u BIM okruženju za efikasno rešavanje projektantskih problema u okviru procene uticaja projekta na životnu sredinu

##plugins.themes.bootstrap3.article.sidebar##

PDF
Objavljeno Feb 26, 2026

##plugins.themes.bootstrap3.article.main##

Sanja Dubljević
Univerzitet u Novom Sadu, Fakultet tehničkih nauka, Departman za energetiku i procesnu tehniku, Novi Sad, Srbija
http://orcid.org/0000-0002-8935-4395 Aleksandra Stefanović
NET ZERO DOO, Beograd, Srbija
Bojan Tepavčević
Univerzitet u Novom Sadu, Fakultet tehničkih nauka, Departaman za arhitekturu i urbanizam, Novi Sad, Srbija
http://orcid.org/0000-0002-9226-1659 Milan Šunjević
Univerzitet u Novom Sadu, Fakultet tehničkih nauka, Departman za inženjerstvo zaštite životne sredine i zaštite na radu, Novi Sad, Srbija
http://orcid.org/0000-0002-8125-2087 Aleksandar Anđelković
Univerzitet u Novom Sadu, Fakultet tehničkih nauka, Departman za energetiku i procesnu tehniku, Novi Sad, Srbija
http://orcid.org/0000-0003-2736-6793

Apstrakt

Projektantske odluke donete tokom razvoja arhitektonskog projekta značajno utiču na njegov uticaj na životnu sredinu, bilo da se radi o novim ili postojećim zgradama. Zbog toga je ključno da projektanti, investitori i ostali učesnici u procesu budu svesni posledica svojih izbora, naročito u pogledu građevinskih materijala i sistema. Primena modelovanja informacionih podataka o zgradi (od engl. Building Information Modeling – BIM) omogućava precizno praćenje količina i karakteristika materijala već u ranim fazama dizajna, čime se dobijaju značajni uvidi u uticaj projekta na životnu sredinu. U ovom radu predstavlja se metod integracije BIM modela sa eksternim indikatorima, koji služe kao referentne tačke za procenu ukupnog uticaja na osnovu aktuelnog dizajna. Razvijeni alat, baziran na vizuelnom programiranju, omogućava neograničenu primenu – pri svakoj iteraciji i izmeni projekta automatski se generiše nova procena uticaja. Takav pristup omogućava brze uporedne analize i podržava izbor projektantskih rešenja sa minimalnim negativnim efektima po životnu sredinu. Proces uključuje manipulaciju i poređenje podataka o materijalima iz BIM modela, što automatizacijom smanjuje troškove i vreme unosa podataka u različite softverske platforme. Dobijeni jasni i direktni rezultati, zasnovani na odgovornim projektantskim odlukama, doprinose povećanju vrednosti, vidljivosti i priznavanju projekta. Pored toga, metoda može poslužiti kao podrška za preliminarnu procenu uslova sertifikacije zelenih zgrada.

##plugins.themes.bootstrap3.article.details##

Kako citirati
DUBLJEVIĆ, Sanja et al. Primena vizuelnog programiranja u BIM okruženju za efikasno rešavanje projektantskih problema u okviru procene uticaja projekta na životnu sredinu. KGH – Klimatizacija, grejanje, hlađenje, [S.l.], v. 55, n. 1, p. 77-82, feb. 2026. ISSN 2560-340X. Dostupno na: <https://izdanja.smeits.rs/index.php/kgh/article/view/8309>. Datum pristupa: 12 mar. 2026
ABNT APA BibTeX CBE EndNote - EndNote format (Macintosh & Windows) MLA ProCite - RIS format (Macintosh & Windows) RefWorks Reference Manager - RIS format (Windows only) Turabian
Broj časopisa
God. 55 Br. 1 (2026): KGH
Sekcija
Tematski članci
Creative Commons License

Ovaj rad je pod Creative Commons Aуторство-Nekomercijalno-Bez prerade 4.0 Internacionalna licenca.

Reference

Jalaei, F., F. Jalaei, S. Mohammadi, An integrated BIM-LEED application to automate sustainable design assessment framework at the conceptual stage of building projects, Sustain Cities Soc, vol. 53, p. 101979, Feb. 2020, doi: 10.1016/J.SCS.2019.101979.
Carvalho, J. P., L. Bragança, R. Mateus, A systematic review of the role of BIM in building sustainability assessment methods, Applied Sciences (Switzerland), vol. 10, no. 13, Jul. 2020, doi: 10.3390/app10134444.
Nocerino, G., M. F. Leone, Computational LEED: computational thinking strategies and Visual Programming Languages to support environmental design and LEED credits achievement, Energy Build, vol. 278, p. 112626, Jan. 2023, doi: 10.1016/J.ENBUILD.2022.112626.
Sacks, R., C. Eastman, G. Lee, P. Teicholz, BIM Handbook: A Guide to Building Information Modeling for Owners, Designers, Engineers, Contractors, and Facility Managers, 3rd ed. Hoboken, New Jersey: John Wiley & Sons, Inc., 2018.
*** Inc. Autodesk, Building information modeling for sustainable design, 2005, Accessed: Mar. 13, 2023. [Online]. Available: https://images.autodesk.com/latin_am_main/files/bim_for_sustainable_design_oct08.pdf
Spudys, P., A. Jurelionis, P. Fokaides, Conducting smart energy audits of buildings with the use of building information modelling, Energy Build, vol. 285, p. 112884, Apr. 2023, doi: 10.1016/J.ENBUILD.2023.112884.
Pereira, V., J. Santos, F. Leite, P. Escórcio, Using BIM to improve building energy efficiency – A scientometric and systematic review, Energy Build, vol. 250, p. 111292, Nov. 2021, doi: 10.1016/J.ENBUILD.2021.111292.
Seghier, T. E., C. Khosakitchalert, Z. Liu, C. C. Ohueri, Y. W. Lim, A. F. Bin Zainazlan, From BIM to computational BIM: A systematic review of visual programming application in building research, Ain Shams Engineering Journal, vol. 16, no. 1, p. 103173, Jan. 2025, doi: 10.1016/J.ASEJ.2024.103173.
Muta, L. F., A. P. Melo, R. Lamberts, Enhancing energy performance assessment and labeling in buildings: A review of BIM-based approaches, Journal of Building Engineering, vol. 103, p. 112089, Jun. 2025, doi: 10.1016/J.JOBE.2025.112089.
Dubljević, S., B. Tepavčević, A. Stefanović, A. S. Anđelković, BIM to BREEAM: A workflow for automated daylighting assessment of existing buildings, Energy Build, vol. 312, p. 114208, Jun. 2024, doi: 10.1016/J.ENBUILD.2024.114208.
Dubljević, S., B. Tepavčević, B. Markoski, A. S. Anđelković, Computational BIM tool for automated LEED certification process, Energy Build, vol. 292, Aug. 2023, doi: 10.1016/j.enbuild.2023.113168.
Rahmani Asl., M., S. Zarrinmehr, M. Bergin, W. Yan, BPOpt: A framework for BIM-based performance optimization, Energy Build, vol. 108, pp. 401–412, Dec. 2015, doi: 10.1016/J.ENBUILD.2015.09.011.
Hu, X., R. H. Assaad, A BIM-enabled digital twin framework for real-time indoor environment monitoring and visualization by integrating autonomous robotics, LiDAR-based 3D mobile mapping, IoT sensing, and indoor positioning technologies, Journal of Building Engineering, vol. 86, Jun. 2024, doi: 10.1016/j.jobe.2024.108901.